Gấu quần bị bung chỉ, tuột lai: lỗi mũi may, lỗi chỉ hay do khách mặc?

Gấu quần bị bung chỉ thường do một trong bốn nguyên nhân: dùng sai kiểu mũi may cho chất vải (mũi thẳng một kim trên vải thun co giãn nên chỉ đứt khi kéo giãn), đầu đường may mũi xích không được khoá nên chỉ rút tuột cả vòng, chỗ chồng mũi ở điểm nối sườn quá ngắn, hoặc gấu bị mài mòn vì quần dài quá, khách giẫm gót. Ba nguyên nhân đầu là lỗi sản xuất và sửa được ngay trên tờ đặt hàng. Nguyên nhân thứ tư nằm ở cách bạn chốt độ dài quần.

Lỗi này khó chịu ở chỗ: lúc giao hàng, gấu quần nào nhìn cũng phẳng đẹp. Nó chỉ lộ ra sau vài tuần, khi khách đã mặc, đã giặt, đã ngồi xe máy vài chục lần. Đến lúc đó tin nhắn gửi về thường có kèm ảnh một sợi chỉ dài lòng thòng sau gót, và câu "quần mới mặc mấy lần mà đã bung lai rồi shop ơi".

Một tin như vậy thì bạn sửa hoặc đổi là xong. Ba tin cùng một mã trong một tuần thì đó là lỗi của cả lô, và nếu không đọc ra đúng thủ phạm, lô sau bạn sẽ đặt lại y nguyên cái lỗi đó.

Vì sao gấu quần lại là chỗ bung chỉ sớm?

Vì gấu là đường may duy nhất vừa phải co giãn theo chân, vừa bị chà xát trực tiếp, lại thường được may bằng một đường chỉ duy nhất. Đường sườn hay đường đũng có hai lớp vải và đường vắt sổ đỡ phía sau. Còn gấu chỉ có một đường may giữ nếp gấp, đứt ở đâu là nếp gấp mở ra ở đó.

Mỗi dòng quần chịu lực ở gấu theo một kiểu:

• Quần short thun, nỉ: ống quần bị kéo giãn mỗi lần ngồi xổm, dạng chân lên xe máy, xỏ chân lúc mặc. Đường gấu không giãn theo kịp là đứt chỉ.
• Quần jogger, quần thun ống suông: gấu bị kéo mỗi lần xỏ bàn chân qua. Ống càng hẹp, lực càng lớn.
• Quần kaki, quần jean, quần ống rộng: vải ít giãn, nhưng phía sau gấu quệt xuống nền và bị gót giày giẫm lên. Chỉ ở đây mòn dần trước khi vải mòn.

Nên cùng gọi là "bung lai", nhưng short thun bung vì căng, còn quần dài ống rộng bung vì mòn. Hai bệnh này chữa khác nhau.

Bảng đọc lỗi: nhìn chỗ bung là biết thủ phạm

Trước khi trả lời khách hay hỏi lại xưởng, hãy xin khách một tấm ảnh chụp cận chỗ bung (nếu được thì cả mặt trái của gấu). Năm kiểu dưới đây chiếm gần hết các ca.

Hai dòng đầu là thứ bạn gặp nhiều nhất ở quần short và jogger, hai dòng sau gặp nhiều ở quần dài. Nếu cùng một mã có ba khiếu nại trở lên cùng một kiểu, đừng xử lý từng đơn nữa: kiểm luôn hàng tồn trong kho theo đúng kiểu đó.

Mũi xích tuột cả vòng: vì sao một sợi chỉ kéo được cả gấu?

Vì mũi xích được tạo từ các vòng chỉ móc nối tiếp nhau, không có nút thắt ở từng mũi như mũi may thường. Đường may mũi thường (lockstitch) dùng hai sợi chỉ khoá vào nhau ở mỗi mũi, đứt một chỗ thì chỉ hở một đoạn. Mũi xích dùng chỉ kim và một bộ phận móc chỉ bên dưới tạo thành chuỗi vòng. Nếu đầu chuỗi không được khoá, kéo đúng sợi là cả chuỗi tháo ra trong vài giây.

Vậy sao xưởng vẫn dùng mũi xích? Vì nó có ưu điểm thật:

• Với vải thun: mũi trần đè (hai hoặc ba kim phía trên, chỉ móc phía dưới) co giãn được cùng vải, là kiểu gấu chuẩn của áo thun, short thun, quần nỉ. Đổi sang mũi thường thì gấu đứt khi kéo giãn.
• Với quần jean: gấu mũi xích tạo ra hiệu ứng gợn sóng xoắn nhẹ dọc gấu sau nhiều lần giặt (dân denim gọi là "roping"), thứ nhiều brand jean cố tình muốn có.

Mũi xích không phải là lỗi. Mũi xích không được khoá đầu mới là lỗi. Cách khoá thường gặp là may chồng lên đoạn đầu một khoảng, lại mũi bằng máy may thường, hoặc kết thúc đường gấu ở chỗ có đường may khác đè qua. Bạn không cần biết thợ dùng cách nào, chỉ cần ghi rõ yêu cầu và kiểm được kết quả (xem bài thử bên dưới).

Short thun, quần nỉ: may gấu kiểu gì để không đứt khi kéo giãn?

Gấu quần làm từ vải dệt kim (thun, nỉ, da cá) nên may bằng mũi trần đè, không nên dùng mũi thẳng một kim của máy may thường. Mũi thẳng chỉ có một đường chỉ không co giãn. Vải giãn ra, chỉ không giãn theo, mũi đứt. Thường khách sẽ không thấy ngay, mà sau vài lần xỏ chân thì từng đoạn bắt đầu bung.

Ngay cả khi đúng kiểu mũi, gấu vẫn có thể đứt nếu:

• Chỉnh chỉ quá căng: đường gấu nhìn rất phẳng, rất "sạch" nhưng kéo nhẹ là nghe tách tách. Dấu hiệu: gấu kéo giãn không đều, có chỗ vải bị rút dúm.
• Chỉ kém hoặc chỉ cũ: chỉ xơ, đứt khi giật bằng tay. Phần chọn chỉ đã nói kỹ trong bài chọn chỉ may cho áo thun, áp dụng y nguyên cho quần thun.
• Vải có spandex mà mũi gấu không đủ giãn: vải co giãn bốn chiều giãn nhiều hơn hẳn cotton thường, nên đường gấu phải giãn được nhiều hơn tương ứng. Lúc duyệt mẫu nhớ kéo thử gấu ở mức giãn mạnh nhất.

Với jogger bo gấu thì không có đường gấu gấp, mà là đường tra bo. Lỗi ở đó là chuyện khác, đọc ở bài bo tay, bo gấu bị giãn.

Kaki, jean, quần ống rộng: bung gấu vì mòn thì sửa ở đâu?

Nếu chỉ đứt ở phía sau gấu và vải chỗ đó cũng xơ bạc, thủ phạm thường là độ dài quần chứ không phải đường may. Quần dài quá thì gấu chạm đất, bị gót giày giẫm mỗi bước. Chỉ nằm ở mép ngoài cùng nên mòn đứt trước vải. Dù xưởng may đúng kỹ thuật đến đâu thì quần quệt đất mỗi ngày vẫn mòn.

Có ba việc bạn kiểm soát được:

• Chốt độ dài theo từng size, không lấy một số đo cho cả bảng. Quần nhảy size sai là size nhỏ thường bị dài quá so với người mặc. Cách chốt độ dài theo dáng chân và theo giày ở bài quần dài bao nhiêu là vừa.
• Gấp gấu hai lần với vải dệt thoi để mép cắt nằm gọn bên trong. Gấp một lần mà mép không vắt sổ thì vải tưa dần, thò ra ngoài, kéo theo đường chỉ.
• Bản gấu đủ rộng so với độ dày vải. Vải dày mà bản gấu hẹp thì nếp gấp không nằm yên, đường may phải giữ một lực bật liên tục. Ghi số đo bản gấu cụ thể vào tờ đặt hàng thay vì để thợ ước chừng.

Với quần ống rộng, khách hay chọn dài để "phủ giày". Bạn vẫn có thể bán kiểu đó, nhưng nên ghi rõ trên trang sản phẩm là quần thiết kế dài chạm giày, nên cắt gấu nếu khách thấp, và đừng nhận bảo hành mòn gấu cho kiểu dáng này.

Điểm nối sườn: chỗ bung hay gặp nhất mà ít ai kiểm

Đường gấu là một vòng tròn, nên luôn có một điểm bắt đầu và kết thúc. Nếu điểm đó trùng chỗ đường sườn dày cộm và đoạn chồng mũi quá ngắn, gấu sẽ bung ở đúng điểm đó. Tại điểm giao, vải chồng lên nhiều lớp (thân trước, thân sau, đường vắt sổ, nếp gấp). Kim đi qua chỗ dày dễ nhảy mũi, và hai đầu đường may chỉ gặp nhau sát sạt thì chỉ cần một mũi lỏng là hở.

Hai việc nên ghi rõ:

• Bắt đầu đường gấu ở sườn trong (phía đùi trong), không bắt đầu ở sườn ngoài, nơi người khác nhìn thấy nếu có bung.
• Hai đầu đường gấu phải chồng lên nhau một đoạn, không dừng ngay khi vừa gặp nhau. Lúc duyệt mẫu, lật mặt trái gấu ra xem đoạn chồng có thật không.

Gấu đã bung: sửa, đổi hay hoàn tiền cho khách?

Bung một đoạn ngắn thì may lại được, tiệm sửa đồ nào cũng làm. Mũi xích đã tuột cả vòng thì phải may lại toàn bộ đường gấu, và nếu là gấu trần đè của vải thun, tiệm nhỏ có thể không có máy trần đè, đành may bằng mũi thường, rồi lại đứt. Nên với short thun, quần nỉ, đổi sản phẩm mới thường gọn hơn sửa.

Cách xử lý gợi ý theo bảng ở trên:

• Lỗi sản xuất (ba dòng đầu, dòng cuối): đổi mới hoặc hoàn tiền, không bắt khách chứng minh. Đồng thời kiểm hàng tồn cùng lô.
• Mòn do quần chạm đất: hỗ trợ sửa gấu, cắt ngắn lại cho khách nếu được. Đây cũng là tín hiệu để bạn xem lại bảng độ dài.

Mẫu tin nhắn trả lời khách bạn có thể chỉnh lại theo giọng shop:

Câu cuối không phải để làm đẹp. Chiếc quần lỗi gửi về là bằng chứng để bạn làm việc với xưởng, và cũng là thứ cho bạn biết lỗi nằm ở kiểu nào trong bảng. Quy trình làm việc với xưởng khi phát hiện lỗi sau khi bán có ở bài lỗi phát hiện sau khi bán; còn chính sách bảo hành nên viết thế nào cho khỏi bị lợi dụng thì ở bài bảo hành quần áo cho local brand.

7 dòng ghi vào tờ đặt hàng để gấu quần không bung

Đừng viết "may gấu chắc chắn". Câu đó xưởng nào cũng gật, không ai kiểm được. Thay bằng các dòng đo được:

1. Kiểu mũi gấu theo chất vải: vải thun, nỉ ghi mũi trần đè; kaki, jean ghi rõ mũi thường hay mũi xích.
2. Khoá đầu chỉ: "gấu mũi xích phải khoá đầu, kéo đầu chỉ không được rút".
3. Điểm bắt đầu gấu và đoạn chồng mũi: bắt đầu ở sườn trong, hai đầu chồng lên nhau một đoạn (ghi số cm cụ thể bạn và xưởng đã thống nhất).
4. Kiểu gấp và bản gấu: vải dệt thoi gấp hai lần giấu mép; ghi số đo bản gấu thành phẩm.
5. Chỉ gấu: loại chỉ, màu chỉ, cùng loại với mẫu đã duyệt, không được đổi chỉ giữa lô.
6. Độ dài quần theo từng size kèm dung sai cho phép (xem thêm cách đọc bảng thông số ở bài tech pack là gì).
7. Tiêu chí nghiệm thu gấu: kiểm kéo đầu chỉ và kéo giãn gấu theo tỷ lệ mẫu từng size; hàng không đạt bị trả sửa.

Bảy dòng này cũng chính là checklist khi bạn nhận hàng. Cách lấy mẫu kiểm một lô mà không phải mở hết từng chiếc nằm trong bài kiểm hàng, nghiệm thu lô áo.

HYPO may gấu quần thế nào, và không làm gì

HYPO là xưởng may và in cho local brand, dòng chủ lực là tee, short, pants. Với phần gấu quần, cách làm việc như sau:

• Mẫu trước, lô sau: may mẫu dòng core khoảng 3–5 ngày để bạn tự làm bài thử 5 bước ở trên trước khi chốt.
• MOQ khoảng 50 sản phẩm/mã: đủ nhỏ để bạn test một mã quần mới mà không ôm vài trăm chiếc nếu form chưa chuẩn.
• 3 trạm QC trong quy trình, tỷ lệ lỗi được giữ dưới 2%. Đường gấu là một trong những điểm được kiểm trước khi đóng gói.
• In, thêu tại xưởng (DTG, DTF, thêu, khắc laser) nên quần có logo ở ống hay gần gấu được làm trong cùng một quy trình, không phải gửi qua lại.

HYPO không hứa "gấu không bao giờ bung": quần chạm đất mỗi ngày thì xưởng nào may cũng mòn. Thứ HYPO làm được là chọn đúng kiểu mũi cho đúng vải, khoá đầu chỉ, và cùng bạn chốt độ dài quần để lỗi mòn không xảy ra ngay từ đầu.