Quần nỉ, quần jogger bị vặn ống sau khi giặt, đường sườn chạy ra trước: lỗi vải, lỗi cắt hay lỗi rập?

Quần nỉ, quần jogger bị vặn ống sau khi giặt (đường sườn hoặc đường giàng chạy vòng ra mặt trước ống) thường đến từ một trong ba chỗ: vải nỉ dệt trên nền single jersey có độ xoắn sợi chưa được xử lý ổn định, mảnh ống bị đặt lệch canh khi giác sơ đồ hoặc trải vải, hoặc rập và đường may làm hai mép ống dài không đều nên thợ phải kéo giãn một bên. Cách đoán nhanh: hai ống vặn ngược chiều nhau là vải; hai ống vặn cùng kiểu đối xứng là rập hoặc cách cắt; chỉ một ống vặn là mảnh ống đó bị cắt lệch. Không lỗi nào trong ba lỗi này sửa được bằng bàn ủi.

Lô quần nỉ về kho, treo lên móc trông thẳng thớm. Ba tuần sau, khách gửi ảnh mặc đứng nghiêng: đường sườn ngoài không còn nằm giữa hai bên ống mà chạy chéo ra trước ống quyển, sọc dọc in bên hông thành một đường xoắn ốc, bo ống thì nghiêng như bị ai vặn. Khách nhắn "quần giặt có hai lần mà méo rồi shop ơi". Bạn ra kho lấy chiếc chưa bán, vẫn thẳng. Quần không méo lúc bạn nhận. Nó méo trong máy giặt của khách, và khách sẽ ghi vào đánh giá là lỗi của brand.

Blog HYPO đã có bài về áo thun bị xoắn sườn và tay áo thun bị xoắn. Bài này nói riêng về quần: vì sao ống quần là chỗ lỗi lộ rõ nhất trong cả dòng sản phẩm nỉ, nhìn ống quần ở đâu để biết lỗi nằm ở vải, ở bàn cắt hay ở rập, vì sao jogger, quần ống suông và quần short "giấu" lỗi khác nhau, cùng 6 dòng tech pack và 3 phép thử trên quần mẫu.

Vì sao quần nỉ bị vặn ống sau khi giặt?

Vì các vòng sợi trong vải dệt kim có xu hướng nghiêng đi khi lực xoắn dư trong sợi được "thả ra" lúc vải gặp nước và nhiệt, kéo cả mảnh ống xoay theo; ống quần lại là mảnh vải dài nhất trong một bộ đồ nỉ, nên cùng một độ nghiêng thì đầu gấu lệch xa nhất.

Nỉ da cá (French Terry) và nỉ bông phần lớn được dệt trên nền single jersey: mặt phải trơn như vải áo thun, mặt trái là vòng sợi hoặc lông chải. Vì vậy chúng mang cùng "bệnh" xoắn với vải áo thun. Các tài liệu kỹ thuật dệt kim ghi nhận rằng xử lý hoàn tất kéo thẳng hàng sợi thường chỉ có tác dụng tạm thời, độ xiên quay lại sau vài lần giặt. Đó là lý do quần mới nhận thì thẳng, khách giặt hai ba lần thì vặn.

Ống quần dài gần gấp đôi thân áo. Độ xoắn tính theo góc, nên cùng một góc nghiêng, mảnh dài gấp đôi thì đầu dưới dịch xa gấp đôi. Một cây vải làm áo hoodie trông chấp nhận được có thể làm quần cùng bộ vặn thấy rõ. Brand làm set đồ nỉ hay duyệt vải bằng áo rồi dùng luôn cho quần. Hãy duyệt bằng quần.

Muốn biết cây nỉ có xoắn không, đừng nhìn chiếc áo. Nhìn chiếc quần sau ba lần giặt.

Nhìn ống quần ở đâu để biết bị vặn?

Nhìn ba chỗ: đường sườn ngoài (hoặc đường giàng nếu quần không có sườn ngoài), vị trí bo ống hay gấu so với mu bàn chân, và bất kỳ chi tiết chạy dọc ống như sọc hông, hình in dọc, đường ly. Mặc quần đứng thẳng, chụp từ bên hông: đường sườn đúng phải rơi thẳng từ hông xuống mắt cá.

Nhiều quần nỉ dùng rập ống liền một mảnh, không có đường sườn ngoài, chỉ có đường giàng ở trong. Với kiểu này, vặn ống hiện ra ở đường giàng chạy lên mặt trước ống quyển, và ở túi sườn bị kéo nghiêng. Quần có sọc hông kiểu track pants là kiểu lộ lỗi nhanh nhất: một sọc thẳng dài từ hông xuống gấu, lệch một chút là ai cũng thấy.

Bảng 6 triệu chứng: ống quần vặn do vải, do cắt hay do rập?

So hai ống với nhau là cách tách lỗi nhanh nhất: hai ống vặn ngược chiều nhau (một ống sườn chạy ra trước, ống kia chạy ra sau) là vải; hai ống vặn đối xứng cùng ra trước là rập hoặc cách cắt; một ống vặn một ống thẳng là mảnh cắt đó lệch; vặn có sẵn khi chưa giặt là khâu may hoặc rập.

Dòng thứ tư hay bị đổ cho vải, vì nhìn qua cũng là "ống vặn". Phân biệt bằng một câu hỏi: lỗi có từ lúc chưa giặt không. Vải chỉ xoắn khi gặp nước; lỗi có sẵn trên quần mới may là lỗi người làm rập hoặc thợ may, và nó xuất hiện như nhau trên mọi chiếc trong lô.

Phép thử 10 phút trên quần thật

Lấy một quần chưa giặt và một quần đã giặt ba lần cùng lô, gấp mỗi chiếc theo đường ly giữa ống rồi so vị trí đường sườn ở gấu: quần chưa giặt đã lệch là rập hoặc may; chỉ quần đã giặt lệch là vải hoặc cắt.

1. Trải hai quần trên bàn phẳng, không kéo. Gập mỗi ống theo đường ly giữa ống (đường thẳng từ giữa gối xuống giữa gấu).
2. Nhìn đường sườn (hoặc đường giàng) ở gấu: còn nằm ở mép gập hay đã chạy lên mặt trên ống.
3. Chiếu đèn xiên, soi hàng sợi dọc trên mặt phải ống. Hàng sợi song song đường may mà đường may vẫn lệch: lỗi rập hoặc may. Hàng sợi chạy chéo so với đường may: lỗi vải hoặc cách đặt mảnh khi cắt.
4. So hai ống: lệch ngược chiều nhau là vải; lệch đối xứng cùng kiểu là rập hoặc trải vải; một bên lệch là mảnh cắt đó.

Ủi hơi kéo thẳng chỉ giữ được tới lần giặt kế tiếp, vì độ xiên của hàng sợi quay lại theo nước. Tháo đường giàng ra may lại chỉ cứu được lỗi may lệch dấu bấm, không cứu được vải xoắn hay mảnh cắt lệch canh.

Jogger, quần ống suông, quần short: kiểu nào lộ lỗi rõ nhất?

Quần ống suông lộ rõ nhất vì đường sườn rơi tự do tới gấu; jogger giấu lỗi ở gấu nhờ bo ống nhưng đẩy nó thành nếp chéo ở ống quyển; quần short gần như không lộ vì ống ngắn.

Với quần nỉ ống suông, không có gì giữ gấu lại, nên ống xoay bao nhiêu thì đường sườn chạy bấy nhiêu. Đây là kiểu nên giặt thử kỹ nhất. Với jogger, bo ống kéo cổ chân về đúng chỗ, nhưng phần vải ở giữa vẫn muốn xoay, nên nó dồn thành nếp chéo chạy từ bắp chân xuống bo. Khách hay mô tả là "ống bị nhăn chéo", không gọi là vặn. Đừng nhầm với phồng đầu gối (vải giãn ở gối, không chéo) hay jogger ngắn ống sau giặt (co dọc, không xoay).

Quần short cùng cây vải gần như không thấy vặn, vì ống quá ngắn để đầu gấu kịp dịch xa. Đây là cái bẫy cho brand làm set short trước rồi mới mở rộng sang quần dài: vải đã "qua bài" ở short chưa chắc qua được ở quần dài.

Chặn quần bị vặn ống từ đâu?

Chặn theo thứ tự rẻ đến đắt: giặt thử vải và quần mẫu trước khi cắt lô, đặt canh sợi trên rập theo đường ly giữa ống, giác sơ đồ không xoay mảnh ống, trải vải không kéo, rồi mới tới may đúng dấu bấm. Lỗi vải mà để lọt qua bàn cắt thì cả lô dính, không khâu nào phía sau cứu được.

1. Vải: duyệt bằng quần, không bằng áo

Hỏi nhà vải lô nỉ đã qua xử lý ổn định chưa, nhưng đừng chỉ tin câu trả lời. Cắt một mảnh vải đủ dài, đánh dấu một đường thẳng theo hàng sợi dọc, giặt ba lần rồi xem đường đó còn thẳng không. Nỉ có thể bị xoắn khác nhau giữa các lô nhuộm, nên đổi lô vải là phải thử lại. Bài vải dệt kim và dệt thoi giải thích vì sao chỉ vải dệt kim mới có bệnh này; quần kaki dệt thoi cũng có thể vặn ống nhưng theo cơ chế khác, xem bài làm quần kaki, chino.

2. Rập: canh sợi theo đường ly giữa ống

Trên rập quần, đường canh sợi phải chạy dọc giữa ống, từ giữa gối xuống giữa gấu, không chạy song song với mép sườn. Mép sườn quần thường cong ở hông, nên người mới làm rập hay lấy nhầm mép sườn làm canh, làm cả hai ống lệch đối xứng. Đường sườn ngoài và đường giàng của mảnh trước, mảnh sau phải đo khớp nhau trên rập, có dấu bấm ở gối và ở gấu, để thợ không phải kéo giãn một mép cho vừa.

3. Sơ đồ cắt và trải vải: mảnh ống không được "lách"

Mảnh ống quần dài và to, chiếm phần lớn sơ đồ, nên người giác sơ đồ hay xoay nó đi một chút để khít khổ vải. Tiết kiệm được một ít vải, đổi lại cả lô lệch canh. Bài hao vải ở bàn cắt nói vì sao chỗ tiết kiệm này không đáng. Vải nỉ cũng phải được xả cuộn, để nghỉ trước khi trải và không bị kéo căng bằng tay, vì vải dệt kim kéo căng khi trải sẽ co lại và xiên đi sau khi cắt.

4. May: đường giàng may từ đáy ra, hai ống cùng chiều

Thợ ráp đường giàng và đường sườn nên đi theo cùng một chiều cho cả hai ống và khớp dấu bấm gối, gấu. Mép nào bị dư thì báo lại rập, không kéo cho khớp. Với jogger, bo ống phải tra sao cho đường nối bo trùng đường giàng; tra lệch thì bo nghiêng ngay cả khi vải không xoắn.

Quần bị vặn ống là lỗi xưởng hay lỗi vải? Ai chịu?

Phụ thuộc vào việc lỗi có lộ được trước khi cắt lô hay không: vải xoắn mà brand không yêu cầu giặt thử là rủi ro brand tự gánh; mảnh cắt lệch canh, may lệch dấu bấm là lỗi thi công của xưởng; quần mẫu đã giặt thử đạt mà lô vặn là câu hỏi cho xưởng về lô vải và cách cắt.

Đó là lý do lời dặn "giặt thử quần mẫu ba lần" quan trọng hơn mọi điều khoản đổi trả. Nó biến một cuộc cãi nhau "vải hay may" thành một tấm ảnh so sánh có ngày tháng. Lỗi cắt lệch thường bắt được ở khâu kiểm hàng, nghiệm thu lô bằng cách gập ống theo đường ly và chồng hai ống lên nhau. Lỗi vải xoắn thì không trạm kiểm hàng nào thấy trên quần chưa giặt.

6 dòng cần ghi vào tech pack để quần không vặn ống

1. Tên vải, GSM, thành phần, mã lô nhuộm, kèm yêu cầu: đổi lô vải phải giặt thử lại trước khi cắt.
2. Đường canh sợi trên rập chạy theo đường ly giữa ống, vẽ rõ trên từng mảnh trước, sau.
3. Quy định sơ đồ: mảnh ống đặt đúng canh dọc, không xoay để tiết kiệm vải; hai ống của một chiếc quần cắt từ cùng cuộn.
4. Dấu bấm ở gối và gấu trên cả đường sườn và đường giàng; độ dài hai mép khớp nhau trên rập.
5. Vị trí bo ống (với jogger): đường nối bo trùng đường giàng.
6. Tiêu chí duyệt sau giặt: quần mẫu giặt ba lần, đường sườn ở gấu không được chạy lên mặt trước ống khi gập theo đường ly; chụp ảnh lưu làm chuẩn cho lô.

3 phép thử trên quần mẫu trước khi duyệt

1. Giặt máy ba lần, phơi treo: giặt như khách giặt, không giặt tay nhẹ nhàng. Sau mỗi lần, gập ống theo đường ly và chụp vị trí đường sườn ở gấu.
2. Mặc đứng, chụp từ bên hông và từ phía trước: đường sườn phải rơi thẳng xuống mắt cá; với jogger, xem có nếp chéo ở ống quyển trên bo không. Với quần có sọc hông hay in dọc ống, đây là phép thử bắt buộc.
3. So quần size nhỏ nhất và lớn nhất: size lớn có ống dài và to hơn, mảnh cắt dễ bị lách trên sơ đồ hơn, nên lỗi thường lộ ở size lớn trước.

Ở HYPO, quần mẫu là chỗ để lỗi kiểu này lộ ra trước khi thành cả lô nằm trong kho: in/thêu lên phôi có sẵn nhận từ 1 cái và mẫu xong trong 24 giờ; may phôi mới theo vải và rập riêng nhận từ 50 cái/mã (linh hoạt 50–300), mẫu may mới mất 3–5 ngày, rồi brand cần thêm thời gian giặt thử trước khi chốt. Đơn hàng qua 3 trạm QC trước khi giao. Nếu đang lên dòng quần nỉ đầu tiên, đọc thêm làm quần jogger, short cho local brand và bảng size quần jogger nỉ; nếu đang tìm xưởng làm trọn bộ áo – quần, xem trang xưởng may cho local brand.

Nguồn tham khảo: tài liệu kỹ thuật về độ xoắn (spirality) của vải dệt kim và độ xiên hàng sợi sau giặt (fibre2fashion, onlineclothingstudy, bài trình bày về skewness của Cotton Incorporated trên cottonworks.com); phương pháp đo thay đổi độ xoắn sau giặt gia dụng AATCC TM179 và ISO 16322; bằng sáng chế US3959826A về xử lý vải twill để tránh vặn ống quần. Phần chẩn đoán và cách chặn là kinh nghiệm sản xuất chung của ngành may quần, không phải số liệu đo riêng của HYPO; bài không nêu con số dung sai vì mức chấp nhận phải chốt theo vải và dáng quần với xưởng.