Vải nhung tăm (corduroy) là gì? Local brand có nên làm không

Vải nhung tăm (corduroy) là vải dệt thoi có các đường tăm nổi song song chạy dọc thân vải, nền thường là cotton hoặc cotton pha, dày và giữ ấm. Với local brand Việt: nên làm, nhưng làm nhỏ và làm đúng mùa — vì nhung tăm tốn vải hơn, khó may hơn và ăn kỹ thuật trang trí ngược hẳn với áo thun.

Mỗi năm khoảng tháng 8–9, khi các brand bắt đầu chốt drop cuối năm, moodboard nào cũng có vài tấm quần ống rộng nhung tăm nâu đất hoặc áo khoác tăm to. Nhìn ảnh thì mê. Nhưng nhung tăm là loại vải trừng phạt xưởng non tay và trừng phạt cả chủ brand không biết hỏi đúng câu — sai một chi tiết ở khâu trải vải là cả lô ra hai sắc độ, không cứu được bằng bất cứ cách nào.

Bài này là những gì bạn cần biết trước khi gửi tech pack đi, để không phải học bằng một lô hàng hỏng.

Vải nhung tăm khác vải nhung thường và khác vải thun ở chỗ nào?

Nhung tăm được dệt bằng cách đưa thêm sợi ngang vào nền vải, rồi cắt xẻ những sợi đó thành từng hàng tuyết nổi lên — chính là các "tăm" bạn sờ thấy. Nhung thường (velvet, nhung the) thì tuyết phủ đều khắp mặt vải, không thành hàng.

Điểm quan trọng hơn với người đặt sản xuất: nhung tăm là vải dệt thoi, không phải vải dệt kim. Nó gần với vải kaki, vải jeans hơn là gần với vải thun áo tee. Hệ quả kéo theo cả dây chuyền:

• Gần như không co giãn (trừ loại có pha spandex) — rập phải có cữ động, không thể ôm sát kiểu áo thun.
• Mép cắt bị tưa — đường may cần vắt sổ hoặc xử lý mép, khác hẳn đường may áo thun.
• Dày và nặng — chỉ, kim, chân vịt, thậm chí loại máy may đều khác dây chuyền tee.

Nói cách khác, một xưởng chuyên vải dệt kim nhận đơn nhung tăm không phải là "làm thêm một chất vải", mà là làm một dòng sản phẩm khác.

Wale là gì và nên chọn tăm to hay tăm nhỏ?

Wale là số đường tăm đếm được trên mỗi inch bề ngang vải. Wale thấp thì tăm to, thô, chất retro; wale cao thì tăm nhỏ, mịn, gần với vải áo sơ mi. Đây là thông số bạn phải ghi bằng con số trong tech pack, vì "tăm to vừa vừa" là câu mà bạn và xưởng chắc chắn hiểu khác nhau.

Một mẹo chọn nhanh: nếu điểm bán của bạn là "chất nhung tăm", đừng chọn wale cao — lên ảnh sản phẩm sẽ trông như vải trơn và khách không thấy lý do trả thêm tiền. Nếu điểm bán là form dáng, wale trung bình an toàn hơn.

Vì sao lô nhung tăm hay bị "hai mảnh khác màu" dù cùng một cây vải?

Vì nhung tăm có chiều tuyết. Vuốt xuôi chiều tuyết, vải phản sáng nhạt hơn; vuốt ngược lại, đậm hơn. Nếu xưởng trải vải rồi cắt hai chiều để tiết kiệm — thói quen rất bình thường khi cắt vải thun — thì thân trước và thân sau sẽ nằm ngược chiều nhau và lên hai sắc độ khác nhau ngay trên cùng một chiếc áo.

Cách chặn rất đơn giản, và nó là câu hỏi kiểm xưởng tốt nhất bạn có thể dùng: "Bên mình cắt nhung tăm một chiều hay hai chiều? Sơ đồ cắt có đánh dấu mũi tên chiều tuyết không?" Một xưởng đã làm nhung tăm thật sẽ trả lời ngay và còn nói thêm là họ cắt trải một lớp hoặc ít lớp để tăm không xô. Xưởng chưa từng làm sẽ trả lời chung chung kiểu "vải nào bên anh cũng cắt được".

May nhung tăm tốn vải hơn bao nhiêu và hỏi giá thế nào cho đúng?

Nhung tăm luôn tốn vải hơn vải thun cùng khổ, vì bắt buộc cắt một chiều. Khi mọi chi tiết phải quay cùng hướng, người giác sơ đồ không thể xoay ngược mảnh này chèn vào mảnh kia, phần vải thừa tăng lên. Mức tăng tuỳ khổ vải, tuỳ dáng sản phẩm và tuỳ tay nghề người giác sơ đồ — không có con số cố định, và bất cứ ai nói với bạn một con số chính xác mà chưa xem rập thì đang đoán.

Vì vậy, quy tắc hỏi giá đổi hẳn:

1. Đừng hỏi "vải nhung tăm bao nhiêu một mét". Con số đó không so sánh được với vải thun.
2. Hãy hỏi "một sản phẩm ăn bao nhiêu mét vải, theo size nào". Đó mới là định mức vải — thứ đi thẳng vào giá vốn.
3. Yêu cầu xưởng giác sơ đồ trên rập thật trước khi chốt số lượng, chứ không ước lượng bằng kinh nghiệm với vải khác.

Sau khi có định mức, bạn nên chạy lại giá vốn và biên lãi trước khi quyết số lượng — dùng công cụ tính định mức vải và công cụ tính giá bán sàn của HYPO là đủ để thấy sản phẩm nhung tăm có nuôi nổi mức chiết khấu sàn hay không.

Rập áo thun có dùng lại cho nhung tăm được không?

Không. Rập dệt kim được vẽ với giả định vải giãn — vải "chiều" theo cơ thể, nên cữ động rất ít. Đem nguyên rập đó may bằng vải nhung tăm sẽ ra một sản phẩm chật ở nách, chật ở đũng, khó cử động, và các đường may chịu lực sẽ bung sau vài lần mặc.

Nhung tăm cần rập riêng, có cữ động, có tính đến độ dày vải khi gấp mép và khi may lộn. Nếu bạn đang có một mã tee bán chạy và muốn ra bản nhung tăm cho mùa lạnh, hãy coi đó là một mã mới hoàn toàn: rập mới, sample mới, duyệt mặc thử mới. Ở HYPO, thời gian làm sample thường rơi vào 3–5 ngày, và với một chất vải lạ thì đây là 3–5 ngày đáng giá nhất của cả đơn hàng.

In hay thêu lên vải nhung tăm thì hợp hơn?

Trên nhung tăm, thêu và patch thắng in — gần như luôn luôn. Lý do nằm ở bề mặt: nhung tăm có gờ và rãnh, nên mực in không nằm trên một mặt phẳng. Hình in mảng lớn sẽ bị rãnh cắt ngang, nét gãy, màu không đều. Với DTG và DTF, còn một vấn đề nữa nặng hơn: khâu ép nhiệt.

Tuyết của nhung tăm bị đè dưới nhiệt và lực sẽ bẹp vĩnh viễn. Kết quả là quanh hình in xuất hiện một vệt bóng hình chữ nhật đúng bằng khuôn ép — khách nhìn thấy ngay, và nó không phục hồi được bằng giặt hay hấp. Đây cũng chính là lý do người ta luôn dặn không đặt bàn ủi lên mặt nhung tăm.

Thêu thì hợp hơn, nhưng cũng có điều kiện: mũi chỉ dễ lún vào tuyết làm chi tiết nhỏ bị "nuốt". Cách xử lý chuẩn trong nghề là dùng lớp phủ tan trong nước (water-soluble topping) đặt lên mặt vải khi thêu, thêu xong xé bỏ phần thừa rồi làm ẩm cho tan nốt — đúng cách người ta thêu lên khăn bông, nỉ và các loại vải có tuyết. HYPO đang chạy 4 máy thêu vi tính nên nguyên tắc này là chuyện hằng ngày ở khâu thêu; điều bạn cần làm là ghi rõ yêu cầu dùng topping vào tech pack, đừng mặc định xưởng nào cũng tự làm.

Ngoài thêu trực tiếp, hai lựa chọn còn lại rất hợp nhung tăm: patch thêu hoặc patch dệt may viền, và nhãn dệt gắn ở túi hoặc gấu. Cả hai đều nằm trên bề mặt vải nên không bị tuyết nuốt, lại hợp thẩm mỹ workwear/retro mà nhung tăm vốn gợi ra.

Nhung tăm có bị co rút không và ghi hướng dẫn giặt thế nào?

Có — nền cotton thì vẫn co, và cần test co rút trước khi cắt như mọi vải cotton khác. Nhưng nhung tăm có thêm một rủi ro mà vải thun không có: mất tuyết.

• Là ủi: không đặt bàn ủi trực tiếp lên mặt tuyết. Ủi mặt trái, dùng hơi nước, hoặc treo và hơ hơi. Nguyên tắc này phải phổ biến xuống tận khâu hoàn tất và đóng gói của xưởng, không chỉ nằm trên giấy.
• Gấp và đóng gói: nếp gấp mạnh để lâu trong túi sẽ thành vệt bẹp. Với hàng tồn qua mùa, treo tốt hơn xếp chồng.
• Care label: hướng dẫn giặt phải khác hẳn áo thun — lộn trái khi giặt, không vắt cực mạnh, không ủi trực tiếp. Xem thêm cách ghi ký hiệu giặt trên care label.

Nhiều brand mới bỏ qua đúng điểm này rồi nhận về khiếu nại "áo mới mua đã bạc một vệt" — trong khi thật ra khách chỉ ủi nó như ủi một chiếc áo thun.

Local brand Việt có nên làm nhung tăm không, và làm bao nhiêu?

Nên thử, nhưng đừng dồn cả bộ sưu tập vào nó. Nhung tăm ở Việt Nam là vải theo mùa và theo vùng: cửa sổ bán chính rơi vào vài tháng cuối năm, mạnh ở miền Bắc và các vùng lạnh, còn phần lớn thời gian trong năm nó là món hàng khó bán ở khí hậu phía Nam.

Gộp lại, bạn đang đặt cược vào một cửa sổ bán hàng hẹp bằng một chất vải tốn vải hơn, khó may hơn và khó trang trí hơn. Đó không phải lý do để tránh — đó là lý do để vào nhỏ:

1. Vào bằng chi tiết trước, bằng cả sản phẩm sau. Túi nhung tăm trên áo khoác nền kaki, cổ hoặc bo tay phối nhung tăm, mũ, túi tote — bạn có được ngôn ngữ thị giác của mùa lạnh mà không phải cắt cả một lô vải khó.
2. Nếu làm nguyên sản phẩm, chọn một mã thôi, giữ số lượng ở mức nhỏ để test. Với MOQ khoảng 50 sản phẩm mỗi mã như HYPO đang nhận, bạn đủ hàng để bán thử một mùa mà không chôn vốn vào thứ mình chưa biết khách có mua không.
3. Chốt lịch sản xuất sớm. Hàng mùa lạnh phải xong trước khi trời lạnh, và cuối năm cũng là lúc mọi xưởng vào cao điểm Tết. Đặt muộn nghĩa là hàng về khi mùa đã đi qua một nửa.

HYPO nói thẳng: chúng tôi không phải xưởng chuyên nhung tăm

Dòng lõi của HYPO là tee cotton, short và pants — hàng ngày mặc, số lượng vừa, MOQ khoảng 50 mỗi mã, in DTG/DTF, thêu vi tính, khắc laser, ba trạm QC giữ tỷ lệ lỗi dưới 2%. Nhung tăm không nằm trong nhóm vải chúng tôi chạy mỗi ngày, và chúng tôi không định nói ngược lại để nhận đơn.

Những gì viết ở trên là nguyên tắc xưởng, đúng ở bất cứ nơi nào bạn đặt. Hãy dùng chúng làm bộ câu hỏi kiểm tra: hỏi về chiều tuyết và sơ đồ cắt một chiều, hỏi định mức thay vì giá mét, hỏi rập riêng, hỏi cách xử lý thêu trên vải có tuyết. Xưởng nào trả lời trôi chảy bốn câu đó là xưởng đã làm nhung tăm thật. Cách kiểm này cũng chính là tinh thần trong bài chọn xưởng may không dính "lô đẹp lô xấu".

Còn nếu drop mùa lạnh của bạn có phần nền là tee, short, pants và bạn chỉ muốn điểm xuyết nhung tăm ở chi tiết, patch hay nhãn — phần đó là việc của chúng tôi.