Local brand thời trang có phải đóng phí tái chế bao bì (EPR) không?

Không — với gần như toàn bộ local brand thời trang đang bán ở Việt Nam. Nghị định 110/2026/NĐ-CP (ban hành 01/4/2026, hiệu lực từ 25/5/2026) chỉ bắt buộc tái chế với sản phẩm và bao bì có tên trong Phụ lục I, mà nhóm bao bì ở đó là bao bì thương phẩm của sáu ngành hàng: thực phẩm (trừ kẹo cao su), mỹ phẩm, thuốc, phân bón – thức ăn chăn nuôi – thuốc thú y, xà phòng – chất tẩy rửa – chế phẩm vệ sinh, và xi măng. Túi PE, hộp giấy, thẻ treo của một lô áo thun không nằm trong danh mục đó. Lớp chắn thứ hai: nhà sản xuất, nhập khẩu có doanh thu dưới 30 tỷ đồng một năm từ các sản phẩm thuộc diện điều chỉnh được loại trừ nghĩa vụ.

Đó là câu trả lời ngắn. Nhưng nếu bạn dừng ở đây, bạn bỏ qua đúng cái phần khiến vài chủ brand giật mình khi đọc kỹ nghị định: người chịu trách nhiệm không phải xưởng may — mà là bên đặt gia công. Tức là bạn. Cùng một logic đã áp cho nhãn hàng hoá và công bố hợp quy, giờ áp thêm cho nghĩa vụ môi trường. Xưởng cắt vải, may, in, đóng gói — nhưng trước pháp luật, cái tên đứng trên nhãn mới là "nhà sản xuất".

Bài này trả lời ba câu: bạn có thuộc diện không, khi nào thì rơi vào diện, và nếu rơi vào thì phải làm gì theo lịch nào.

Bao bì hàng thời trang có nằm trong danh mục EPR không?

Không. Đây là bảng đối chiếu thẳng giữa những thứ một local brand thực sự đặt in và mua vào với danh mục Phụ lục I của Nghị định 110/2026/NĐ-CP.

Cần nói rõ một chi tiết mà nhiều bài tóm tắt trên mạng làm nhoè: danh mục EPR bám theo ngành hàng bên trong bao bì, không bám theo chất liệu bao bì. Cùng là một chiếc túi nhựa PE, bọc một hộp kem dưỡng thì thuộc diện, bọc một chiếc áo thun thì không. Vì vậy câu "túi nilon là phải đóng phí" mà bạn nghe ở group bán hàng là câu sai — nó bỏ mất vế quan trọng nhất.

Hai nghĩa vụ cùng tên gọi EPR — và chỗ chủ shop hay nhầm

Chữ EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) trong luật Việt Nam gánh hai nghĩa vụ khác nhau, hai danh mục khác nhau, hai cách tính tiền khác nhau. Đọc nhầm một cái sang cái kia là lý do khiến cùng một câu hỏi mà mười bài trên mạng cho ra ba đáp án.

Và đây là chỗ bài này sẽ không diễn giải thay bạn. Ở thời điểm viết bài (tháng 9/2026), các bản tin chính thống tóm tắt Nghị định 110/2026/NĐ-CP liệt kê danh mục tái chế bắt buộc mà không nêu hàng dệt may; trong khi vài bản tóm tắt của đơn vị tư vấn lại nhắc tới nhóm "sản phẩm có thành phần nhựa tổng hợp" kèm ví dụ quần áo, giày dép, túi xách trong nhóm phải đóng góp xử lý chất thải. Hai luồng thông tin này vênh nhau.

Nguyên tắc xử lý khi gặp tình huống vênh nguồn — áp cho mọi quy định, không riêng EPR: đừng tin bản tóm tắt nào, kể cả bài này; mở đúng phụ lục của văn bản gốc và tra tên hàng của bạn. Mất mười phút, và bạn có câu trả lời đứng vững được trước cơ quan quản lý thay vì một câu nghe được ở đâu đó.

Cách tự tra trong mười phút

1. Tải toàn văn Nghị định 110/2026/NĐ-CP từ nguồn gốc — cổng thông tin của Chính phủ hoặc cơ sở dữ liệu văn bản quy phạm pháp luật, không phải bản đăng lại trên blog dịch vụ.
2. Mở Phụ lục I, tìm mục "bao bì". Đọc xem bao bì đó là bao bì thương phẩm của nhóm hàng nào. Nếu không có ngành hàng của bạn, nghĩa vụ tái chế không phát sinh.
3. Mở Phụ lục II, đọc hết danh mục, tra đúng tên hàng bạn đưa ra thị trường — không tra theo cảm giác "áo tôi có sợi polyester nên chắc dính".
4. Đọc điều khoản về các trường hợp không phải thực hiện trách nhiệm, đối chiếu với doanh thu năm trước của chính bạn.
5. Chụp màn hình trang phụ lục có tên (hoặc không có tên) mặt hàng của bạn, lưu vào cùng thư mục với hồ sơ pháp lý của brand. Sang năm luật sửa, bạn còn biết mình đã căn cứ vào đâu.

Bước 5 là bước hầu hết brand nhỏ bỏ qua, và là bước đắt nhất khi bị hỏi lại sau hai năm.

Ngưỡng 30 tỷ đồng: lớp chắn thứ hai, và ngày nó biến mất

Kể cả khi mặt hàng của bạn có tên trong danh mục, nghị định vẫn loại trừ nhà sản xuất, nhập khẩu có tổng doanh thu từ các sản phẩm thuộc diện điều chỉnh dưới 30 tỷ đồng một năm. Cùng với đó là hai trường hợp loại trừ khác: hàng sản xuất hoặc nhập khẩu để xuất khẩu, tạm nhập tái xuất, dùng cho nghiên cứu – học tập – thử nghiệm; và bao bì đã được thu hồi, đóng gói lại để tiếp tục đưa ra thị trường với tỷ lệ thu hồi bằng hoặc cao hơn tỷ lệ tái chế bắt buộc.

Ba điều cần hiểu đúng về ngưỡng này, vì mỗi điều đều có brand hiểu sai:

• Ngưỡng tính theo doanh thu, không theo lợi nhuận và không theo số lượng. Một brand bán ít mã nhưng giá cao vẫn có thể chạm ngưỡng sớm hơn một brand bán nhiều chiếc giá rẻ.
• Ngưỡng tính trên doanh thu từ nhóm sản phẩm thuộc diện điều chỉnh, không phải toàn bộ doanh thu công ty. Nếu bạn bán áo (ngoài danh mục) và một dòng mỹ phẩm nhỏ (trong danh mục), phần cần soi là doanh thu của dòng mỹ phẩm.
• Được loại trừ không có nghĩa là được quên. Ngưỡng dựa trên doanh thu năm trước; brand tăng trưởng nhanh có thể qua ngưỡng trong đúng năm mà bạn đang bận mở kênh mới. Ai theo dõi con số đó trong công ty bạn — nếu câu trả lời là "không ai", thì đó là rủi ro, không phải là an toàn.

Với một brand thời trang thuần, ngưỡng này gần như không bao giờ là thứ bạn phải lo — vì bạn đã đứng ngoài danh mục ngay từ đầu. Nó chỉ trở nên quan trọng khi bạn bước qua một trong bốn cửa dưới đây.

Bốn cửa kéo một brand thời trang vào diện phải kê khai

Brand thời trang đứng ngoài danh mục vì mặt hàng của nó đứng ngoài. Cái làm bạn rơi vào diện không phải là chiếc áo — mà là những thứ bạn bán kèm nó, hoặc vai trò bạn nhận thêm.

Cửa 1: bạn mở rộng sang mỹ phẩm, nến thơm, đồ ăn — dù chỉ một mã

Đây là cửa thật nhất, vì nó đang là hướng mở rộng phổ biến của brand lifestyle: bán áo rồi bán thêm nến thơm, nước hoa bỏ túi, son dưỡng, cà phê đóng gói, snack in bao bì riêng. Bao bì mỹ phẩm và bao bì thực phẩm nằm thẳng trong danh mục Phụ lục I. Ngay khi bạn đưa mã đó ra thị trường dưới tên mình, bạn thành nhà sản xuất của một mặt hàng thuộc diện điều chỉnh — dù nó chỉ chiếm vài phần trăm doanh thu.

Điều đó không có nghĩa là bạn phải đóng tiền ngay: ngưỡng doanh thu vẫn còn đó, và nó tính trên nhóm hàng thuộc diện. Nhưng nghĩa vụ theo dõi thì bắt đầu từ ngày đầu tiên bán mã đó, không phải từ ngày bạn chạm ngưỡng. Nếu đang tính chuyện mở rộng, đọc kèm bài mở rộng dòng sản phẩm hay tách sub-brand — chi phí tuân thủ là một biến ít ai đưa vào bảng tính khi quyết định.

Cửa 2: bạn nhập hàng về bán dưới tên mình

Nghĩa vụ áp cho cả nhà sản xuất lẫn nhà nhập khẩu đưa hàng ra thị trường Việt Nam. Brand vừa may trong nước vừa nhập một phần hàng về gắn nhãn mình cần tách riêng phần nhập khẩu khi soi danh mục — nhất là khi phần nhập không chỉ có quần áo mà kèm phụ kiện, đồ điện tử nhỏ, pin sạc, đèn trang trí bán trong bộ quà.

Cửa 3: bạn nhận làm hàng cho khách doanh nghiệp thuộc sáu ngành trong danh mục

Đây là cửa ngược, và là cửa bị bỏ sót nhiều nhất. Khi bạn nhận đơn đồng phục hay áo quà tặng cuối năm cho một công ty thực phẩm, mỹ phẩm hay xi măng, bạn không gánh nghĩa vụ EPR của họ — chiếc áo vẫn là chiếc áo. Nhưng bộ phận mua hàng của họ thì đang bị siết theo chiều khác: hồ sơ nhà cung cấp, cam kết môi trường, chứng từ nguồn gốc. Đó là lý do bảng đánh giá nhà cung cấp của khách doanh nghiệp mấy năm nay dài thêm mấy dòng về môi trường và bao bì. Trả lời được những dòng đó là lợi thế bán hàng, không phải thủ tục.

Cửa 4: bạn bán sang thị trường có quy định riêng về hàng dệt may

Hàng xuất khẩu được loại trừ khỏi nghĩa vụ EPR trong nước — nhưng "loại trừ ở Việt Nam" không đồng nghĩa "không có nghĩa vụ nào". Một số thị trường nhập khẩu áp cơ chế trách nhiệm mở rộng riêng cho hàng dệt may, và người nhập khẩu tại thị trường đó thường đẩy yêu cầu tuân thủ ngược lại phía bán. Nếu bạn đang bán ra nước ngoài, hỏi thẳng đối tác nhập khẩu ba câu: ai là bên đăng ký, ai trả phí, và họ cần bạn cung cấp dữ liệu gì về trọng lượng, chất liệu, bao bì. Ba câu đó rẻ hơn nhiều so với việc một lô hàng bị giữ lại.

"Bên đặt gia công" — dòng khiến nhiều chủ brand đọc lại hai lần

Nghị định xác định rõ đối tượng thực hiện trách nhiệm gồm tổ chức chịu trách nhiệm ghi nhãn hàng hoá, và trong trường hợp gia công thì bên đặt gia công là đối tượng thực hiện. Nói bằng ngôn ngữ của xưởng: xưởng may là bên nhận gia công, bạn là bên đặt. Xưởng bán cho bạn công cắt, công may, công in, công hoàn thiện. Bạn mới là người đưa hàng ra thị trường.

Đây không phải điều khoản riêng của EPR. Nó là cùng một nguyên tắc đã chạy suốt trong mọi thứ liên quan tới trách nhiệm sản phẩm, và là điều nên đóng đinh trong đầu trước khi đặt lô đầu tiên:

Cột bên phải là lý do hợp đồng nguyên tắc với xưởng nên ghi rõ xưởng phải cung cấp những chứng từ gì và trong bao lâu. Bạn không đẩy được trách nhiệm sang xưởng, nhưng bạn hoàn toàn có quyền yêu cầu xưởng đưa đủ giấy tờ để bạn làm tròn trách nhiệm của mình.

Xưởng chịu phần nào, bạn chịu phần nào — nói thẳng cho dễ làm việc

HYPO là xưởng may và in cho local brand: nhận từ khoảng 50 chiếc mỗi mã, in trực tiếp trên vải bằng hai máy Brother GTX, in chuyển nhiệt phim DTF cho vải pha, 4 máy thêu và máy khắc laser đặt ngay tại xưởng, mẫu duyệt trong 3–5 ngày, ba trạm kiểm giữ tỷ lệ lỗi dưới 2%, phôi trơn còn dư đổi trả trong 15 ngày. Đó là phần việc của một bên nhận gia công. Trong bức tranh trách nhiệm ở trên, phần đó nằm gọn ở cột giữa.

Phần xưởng làm được để bạn nhẹ việc giấy tờ — và bạn nên đòi ở bất kỳ xưởng nào, không riêng HYPO:

• Thông tin chất liệu chính xác theo từng mã: thành phần sợi, định lượng vải, nguồn vải. Đây là dữ liệu gốc cho nhãn, cho hồ sơ hợp quy, và cho bất kỳ bảng kê chất liệu nào khách doanh nghiệp hoặc đối tác nhập khẩu yêu cầu sau này.
• Chứng từ đầu vào của vải và phụ liệu khi bạn cần chứng minh nguồn gốc.
• Số liệu bao bì theo lô: loại túi, loại thùng, số lượng, khối lượng. Nghe vặt vãnh, nhưng khi phải kê khai bất cứ thứ gì tính theo khối lượng, brand không có sẵn con số này sẽ phải ngồi ước lượng — và ước lượng thì không phải là hồ sơ. Con số đó cũng chính là thứ bạn cần khi tính cân nặng để ra phí ship.
• Hoá đơn đầy đủ: hoá đơn VAT của xưởng là mắt xích đầu tiên trong chuỗi chứng từ của bạn.

Ngược lại, có bốn thứ không xưởng nào ký thay bạn được: đứng tên trên nhãn, công bố hợp quy, kê khai nghĩa vụ môi trường nếu phát sinh, và đăng ký nhãn hiệu. Xưởng nào hứa "bên anh lo hết giấy tờ cho em" thì nên hỏi lại chính xác là lo cái gì, ký với tư cách gì — vì hồ sơ vẫn phải mang tên pháp nhân của bạn. Đây cũng là một trong những điểm nên hỏi khi đi thăm xưởng.

Nếu bạn thật sự thuộc diện: làm gì, theo lịch nào

Giả sử bạn đã tra phụ lục và mặt hàng của bạn có tên, doanh thu cũng đã qua ngưỡng. Khi đó bạn có hai đường và một cái lịch.

Hai đường thực hiện

1. Tự tổ chức tái chế — tự làm, thuê đơn vị tái chế, hoặc uỷ quyền cho tổ chức trung gian đứng ra thực hiện. Đơn vị cung cấp dịch vụ phải có giấy phép môi trường theo quy định; đừng ký với một cái tên chỉ có website.
2. Đóng góp tài chính vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam để hỗ trợ hoạt động tái chế, theo công thức F = R × V × Fs — trong đó R là tỷ lệ tái chế bắt buộc, V là khối lượng sản phẩm, bao bì đưa ra thị trường, Fs là định mức chi phí tái chế.

Công thức đó nói một điều rất thực dụng cho người làm sản xuất: nghĩa vụ tính theo khối lượng bạn đưa ra thị trường. Bao bì nhẹ hơn, ít lớp hơn thì con số nhỏ hơn. Đây là lần hiếm hoi mà cắt bớt lớp đóng gói thừa vừa giảm chi phí vật tư, vừa giảm nghĩa vụ, vừa được khách khen — miễn là đừng cắt tới mức hàng về tới tay khách bị nhàu.

Lịch trong năm

Lịch này đáng ghi vào cùng chỗ với hạn thuế và hạn bảo hiểm của công ty bạn, kể cả khi năm nay bạn được loại trừ. Ngày bạn qua ngưỡng, nó không tự nhắc bạn.

Ba việc nên làm ngay cả khi bạn được loại trừ

Được loại trừ khỏi nghĩa vụ không có nghĩa là chủ đề này không liên quan tới bạn. Ba việc dưới đây rẻ, làm một lần dùng nhiều năm, và có giá trị ngay cả nếu luật không bao giờ chạm tới bạn.

1. Ghi lại số liệu bao bì theo từng lô

Mỗi lô hàng về, ghi thêm bốn cột vào file nhập kho: loại túi, loại thùng, số lượng, khối lượng bao bì. Không phải để nộp cho ai — mà vì bạn sẽ cần chính bốn cột đó khi tính phí ship, khi so sánh báo giá đóng gói, khi khách doanh nghiệp hỏi hồ sơ, và khi muốn biết mỗi đơn hàng đang tốn bao nhiêu tiền bao bì thật. Brand nào cũng biết giá vốn chiếc áo; rất ít brand biết giá vốn của cái túi, cái thùng, cuộn băng keo và tờ giấy cảm ơn cộng lại. Đọc kèm cách đóng gói sản phẩm cho local brand để biết những khoản nào thường bị bỏ sót.

2. Cắt lớp bao bì thừa trước khi ai bắt bạn cắt

Ba lớp bọc cho một chiếc áo thun là chuyện có thật và khá phổ biến: túi PE bọc chiếc áo, giấy gói, rồi hộp. Cắt bớt một lớp thường không làm khách thất vọng, miễn là lớp còn lại làm đúng việc của nó — giữ áo sạch, giữ áo phẳng, mở ra thấy tử tế. Cái khách nhớ là hàng về nguyên vẹn, không phải số lớp giấy phải bóc.

3. Đừng hứa "xanh" bằng chữ bạn không kiểm được

Đây là rủi ro thật hơn nghĩa vụ EPR đối với brand nhỏ. Dòng chữ "bao bì tái chế 100%", "vải thân thiện môi trường" in lên hộp hoặc đăng trên trang bán hàng là một tuyên bố về sản phẩm — và tuyên bố thì phải chứng minh được. Nếu bạn không cầm trong tay chứng từ từ nhà cung cấp, đừng in nó.

Cách nói an toàn mà vẫn thật: mô tả đúng việc bạn làm ("hộp giấy không cán màng", "bỏ túi nhựa bọc ngoài từ tháng 6") thay vì gắn nhãn tổng quát. Nếu muốn đi xa hơn thì đi bằng chứng từ thật: vải tái chế có hồ sơ truy xuất, cotton hữu cơ có chứng nhận, hoặc chứng nhận Oeko-Tex cho vải. Có giấy thì nói; không có giấy thì im — nguyên tắc này áp cho mọi tuyên bố, từ môi trường tới chống hàng giả.

Tóm lại, brand của bạn cần nhớ đúng bốn dòng

1. Bao bì hàng may mặc không nằm trong danh mục tái chế bắt buộc của Nghị định 110/2026/NĐ-CP — danh mục bao bì bám theo sáu ngành hàng, không có thời trang.
2. Ngưỡng doanh thu dưới 30 tỷ đồng một năm từ sản phẩm thuộc diện điều chỉnh là lớp chắn thứ hai, cùng với trường hợp hàng xuất khẩu và bao bì thu hồi tái sử dụng.
3. Bên đặt gia công là đối tượng thực hiện, không phải xưởng may. Nguyên tắc này áp cho cả nhãn mác, hợp quy và nguồn gốc hàng hoá — biết sớm thì làm brand từ đầu đỡ vá víu về sau.
4. Bốn cửa kéo bạn vào diện: bán kèm mỹ phẩm hoặc thực phẩm, nhập hàng về bán dưới tên mình, phục vụ khách doanh nghiệp thuộc ngành bị điều chỉnh, và bán sang thị trường có quy định riêng cho dệt may.

Và một dòng nữa, không nằm trong luật: mọi thứ thuộc về trách nhiệm sản phẩm đều rẻ khi làm lúc đặt lô, đắt khi làm lúc bị hỏi. Chốt chất liệu, chốt nhãn, chốt quy cách đóng gói ngay trong tech pack và quy trình đặt hàng — chứ không phải sau khi lô hàng đã nằm trong kho.